Participatie, een nieuwe start of oude wijn in nieuwe zakken?
Participatie in Ede: een nieuwe start of oude wijn in nieuwe zakken?
De gemeente Ede heeft de ambitie om samen te werken met inwoners. Dat noemen ze de Edese Participatie Aanpak (EPA). Deze aanpak is in 2023 vernieuwd, nadat de gemeente moest erkennen dat participatie in de jaren daarvoor niet altijd goed verliep.
Sinds mei 2025 is deze aanpak verder aangescherpt met de inwerkingtreding van de Participatieverordening. Maar wat houdt de EPA nu precies in, en – minstens zo belangrijk – waar kun jij de gemeente aan houden?
Wat is de EPA eigenlijk?
De EPA is de leidraad voor hoe de gemeente Ede samenwerkt met inwoners, ondernemers en organisaties. Of het nu gaat om een nieuw park in de buurt, een groot bouwproject of jouw eigen idee voor de straat: de EPA bepaalt de spelregels.
Het doel is om de kennis en ervaring uit de samenleving te benutten om beter beleid te maken. Uit eerdere evaluaties bleek echter dat dit in de praktijk niet altijd goed ging. De gemeente kwam afspraken niet altijd na, was soms onduidelijk over wat er met inbreng gebeurde en betrok inwoners geregeld pas laat in het proces.
Waar moet de gemeente aan voldoen? (De harde feiten)
Met de inwerkingtreding van de Participatieverordening in 2025 is participatie niet langer een vrijblijvend extraatje, maar een zorgplicht. De gemeente moet nu aan een aantal eisen voldoen:
- Tijdige betrokkenheid: inwoners moeten worden betrokken op een moment dat alle opties nog openstaan.
- Transparantie over invloed: vooraf moet duidelijk zijn wat vastligt en waar ruimte is voor invloed.
- Openbaarheid: alle stukken die nodig zijn voor het proces moeten openbaar zijn.
- Terugkoppeling (eindverslag): na afloop moet duidelijk worden wat er met de inbreng is gedaan en hoe dit het besluit heeft beïnvloed.
- Bereikbaarheid: er moet een duidelijk aanspreekpunt zijn voor vragen of klachten.
De kritische noot: geen inspraak om de inspraak
Een belangrijk verbeterpunt uit de evaluaties is dat inwoners het niet waarderen om mee te praten als zij geen invloed ervaren. De vernieuwde EPA werkt daarom met de participatieladder. De gemeente moet vooraf aangeven of inwoners worden geraadpleegd, mogen adviseren, samenwerken of meebeslissen.
Tegelijk behoudt de gemeente de mogelijkheid om per project te bepalen of participatie wordt toegepast. Bij spoedeisende zaken of kleine wijzigingen kan daarvan worden afgezien.
Jouw eigen initiatief: Ede Doet en het Bewonersbod
Participatie komt niet alleen van de gemeente. Met Ede Doet kunnen inwoners eigen initiatieven indienen; de gemeente belooft hier binnen een maand op te reageren.
Daarnaast is er het Bewonersbod (Right to Challenge). Hiermee kunnen inwoners taken van de gemeente overnemen, bijvoorbeeld het beheer van een park of buurthuis. Hiervoor is wel een formele organisatie nodig, zoals een stichting, zonder winstoogmerk.
Conclusie: duidelijke spelregels
De EPA en de Participatieverordening bieden een duidelijk kader voor participatie in Ede. Voor inwoners is het belangrijk om te weten wat hun positie is en welke invloed zij kunnen uitoefenen.
De praktijk geeft helaas een ander beeld en er is werk aan de winkel voor de Gemeentelijke instanties. Bijgaand de link naar een verslag van de Raadsvergadering over het 'Openluchttheater' https://xon.nu/nieuws/even-nog-geen-extra-grote-evenementen-in-openluchttheater-ede-wethouder-krijgt-motie-van-treurnis-aan-haar-broek/
Ons advies als SBBEC: vraag bij participatie altijd op welk niveau van de participatieladder wordt gewerkt en wat de kaders zijn. Duidelijkheid vooraf helpt om verwachtingen en uitkomsten beter op elkaar af te stemmen.
